Tâm phế mạn  là trường hợp phì đại và giãn tâm thất phải thứ phát do tăng áp lực động mạch phổi gây nên bởi những bệnh làm tổn thương chức năng hoặc cấu trúc của phổi

Tâm phế mạn

Tâm phế mạn

ThS.BS. Huỳnh Thị Chiêu Oanh

Trung tâm điều trị bệnh hô hấp Phổi Việt

Trưởng đơn vị hô hấp – BV Nhân Dân 115

 

 

Tâm phế mạn (TPM) là trường hợp phì đại và giãn tâm thất phải thứ phát do tăng áp lực động mạch phổi (ALĐMP), gây nên bởi những bệnh làm tổn thương chức năng hoặc cấu trúc của phổi như các bệnh của phế quản, phổi, mạch máu, thần kinh và xương lồng ngực

 

Nội dung chi tiết:

  1. Tâm phế mạn là gì?
  2. Triệu chứng của tâm phế mạn
  3. Tiến triển bệnh tâm phế mạn
  4. Điều trị tâm phế mạn
  5. Dự phòng tâm phế mạn

 

1. "Tâm phế mạn" là gì?

Tâm phế mạn (TPM) là trường hợp phì đại và giãn tâm thất phải thứ phát do tăng áp lực động mạch phổi (ALĐMP), gây nên bởi những bệnh làm tổn thương chức năng hoặc cấu trúc của phổi như các bệnh của phế quản, phổi, mạch máu, thần kinh và xương lồng ngực.

Định nghĩa này không bao gồm những trường hợp tăng áp lực động mạch phổi do bệnh tim trái (như hẹp van 2 lá), bệnh tim bẩm sinh.

Tỉ lệ phát bệnh cao ở tuổi trung niên và người lớn tuổi (trên 40 tuổi) và 80% – 90% là do viêm phế quản mạn, giãn phế quản, phế khí thũng, và hen phế quản.

Ở Việt Nam: Nguyên nhân hay gây TPM là viêm phế quản mạn tính và hen phế quản chiếm tỷ lệ 76,5%.

 

2.  Triệu chứng của tâm phế mạn

Giai đoạn đầu: các triệu chứng của các bệnh gây ra TPM

  • Triệu chứng của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính: ho nhiều, khạc đờm, khó thở.
  • Triệu chứng của bệnh phổi hạn chế: lao xơ, dị dạng lồng ngực, xơ phổi, do cắt phổi.

Giai đoạn tăng áp lực động mạch phổi:

  • Khó thở khi gắng sức luôn luôn có. Ho, khạc đờm
  • Móng tay khum. Nghe tim: tiếng T2 mạnh ở ổ van động mạch phổi.

Giai đoạn suy thất phải:

  • Khó thở tăng dần: khó thở khi gắng sức .
  • Đau vùng gan: cảm giác nặng hoặc căng vùng gan,
  • Phù: phù chân, phù toàn thân, có khi cổ trướng. tĩnh mạch cổ nổi.
  • Tím: là dấu muộn, tím môi, có khi tím đen.
  • Mắt lồi và đỏ do tăng mạch máu màng tiếp hợp như mắt ếch.
  • Ngón tay dùi trống.Tiểu ít
  • Tim nhịp nhanh, có thể có loạn nhịp hoàn toàn.

 

3.  Tiến triển bệnh tâm phế mạn

TPM tiến triển từ từ, gây tổn thương chức năng và cấu trúc của phổi dẫn đến suy hô hấp, suy tim phải và cuối cùng là suy tim toàn bộ. Ngày nay dù có nhiều phương pháp điều trị hiện đại, nhưng suy tim phải vẫn chiếm một tỷ lệ tử vong rất cao: 60 – 70%.

Nếu bệnh nhân được theo dõi và điều trị tốt thì bệnh có thể ổn định, 10 – 20 năm hoặc lâu hơn nữa mới có biến chứng suy tim, có trường hợp có thể chung sống với bệnh suốt đời.

Tiên lượng bệnh phụ thuộc chủ yếu vào việc kiểm soát tốt bệnh phổi nền. Trong nhóm bệnh phổi tắc nghẽn bệnh viêm phế quản mạn tính tiến triển nhanh; còn trong nhóm bệnh hạn chế các bệnh như gù vẹo, dị dạng lồng ngực nếu không bị bội nhiễm phổi có thể sống lâu mà không tiến đến TPM.

4.  Điều trị tâm phế mạn

  • Chế độ nghỉ ngơi, ăn uống: bệnh nhân bị bệnh phổi mạn tính khi xuất hiện khó thở, nên nghỉ ngơi, làm việc nhẹ, khi có dấu hiệu suy tim phải cần nghỉ hoàn toàn.
  • Ăn ít muối
  • Tập thở: rất quan trọng, làm tăng độ giãn nở của phổi và lồng  ngực
  • Kháng sinh: khi bội nhiễm phải điều trị kháng sinh liều cao kéo dài.
  • Corticoid: có tác dụng chống viêm chống dị ứng, giảm xuất tiết
  • Prednisolon, hydrocortison (khí dung).
  • Thuốc giãn phế quản: Theophylin, Aminophylin.
  • Ô xy liệu pháp:  thở ô xy qua ống thông mũi, giúp giảm sự co mạch do thiếu ôxy máu.
    • Mục tiêu duy trì SaO2 ≥ 90-92% hoặc PaO2 ≥60-65 mmHg.
    • Chỉ định: SaO2 ≤ 89% hoặc PaO2 ≤ 59 mmHg nếu bệnh nhân có TPM hoặc đa hồng cầu (Hct >55%)
  • Trợ tim và lợi tiểu:
    • Digoxin phải hết sức thận trọng có thể gây loạn nhịp, chỉ nên sử dụng khi suy tim còn bù.
    • Lợi tiểu: lợi tiểu quai, Diamox
  • Chích huyết: Chỉ định: đa hồng cầu Hct ≥ 65%
    • Mục tiêu: Hct ≤ 45%
    • Lượng máu trích tùy thuộc trọng lượng cơ thể và bệnh lý kèm theo, thường là 300 ml máu/lần.
  • Không dùng các thuốc: Morphin, Gacdenal.
  • Thuốc giãn mạch máu phổi: Hydrabazin.

5.  Dự phòng tâm phế mạn

  • Điều trị tích cực các bệnh đường hô hấp.
  • Loại bỏ các chất kích thích: rượu, thuốc lá, cà phê, khói bụi…
  • Khám sức khoẻ định kỳ để phát hiện sớm bệnh phế quản, phổi để điều trị kịp thời.
  • Khi có bệnh phổi mạn tính cần khám thường xuyên, tuân thủ y lệnh điều trị.
  • Tiêm vacxin phòng cúm, phòng phế cầu để tránh các đợt bội nhiễm.
  • Chế độ sinh hoạt hợp khoa học, tập thể dục thường xuyên, chế độ ăn đủ chất, hợp lý sẽ mang lại sức khoẻ tốt có thể chống đỡ được bệnh tật.

 

Bài viết gần đây

26-09-2017

Bệnh Melioidosis gây ra bởi loại vi khuẩn có tên là Burkholderia pseudomallei lây nhiễm qua đường tiếp xúc các vết thương, vết trầy xước trên da hoặc uống nước nhiễm vi khuẩn.

18-07-2017

Ngoài lao phổi và ung thư phổi, dãn phế quản cũng là một trong các nguyên nhân thường gặp gây ho ra máu. Ho ra máu trong giãn phế quản là ho ra máu lượng ít, tái đi tái lại

17-07-2017

Trào ngược họng thực quản (GERD) là sự trào ngược dịch vị chứa acid vào họng thanh quản gây tổn thương niêm mạc vùng hầu họng, thanh quản.