Lao vú là một thể lao ngoài phổi hiếm gặp thường xảy ra độc lập với lao phổi. Lao vú thường gặp phụ nữ 19 – 45 tuổi, đặc biệt là phụ nữ trẻ trong độ tuổi sinh nở và cho con bú

Lao vú

LAO VÚ

BS.CKI. Danh Xuân Nhiên

Trung tâm điều trị bệnh hô hấp Phổi Việt

Bác sĩ chuyên khoa Lao-Phổi BV 30-4

 

 

Đặc điểm của lao vú:

Lao vú là một thể lao ngoài phổi hiếm gặp thường xảy ra độc lập với lao phổi. Bệnh được phát hiện đầu tiên tại Anh năm 1829 bởi Ashey Cooper và  được báo cáo vào năm 1952 bởi  Mckeown và Wikinson với  2 dạng lao vú :

  • Nguyên phát : nhiễm trùng tại vú do trầy sước da hay qua ống dẫn sữa. Thể bệnh này rất hiếm, chẳng qua do không tìm thấy ổ bệnh thật.

  • Thứ phát : bệnh xuất phát từ tổn thương lao ở nơi khác trong cơ thể

Lao vú thường gặp phụ nữ 19 – 45 tuổi, đặc biệt là phụ nữ trẻ trong độ tuổi sinh nở và cho con bú ,do giai đoạn này tuyến vú rất phát triển tạo điều kiện cho vi khuẩn lao tấn công. Bệnh hiếm gặp ở đàn ông (4% các trường hợp)

Thường gặp nhất tổn thương một bên vú, ít gặp bệnh cả hai bên, tỷ lệ mắc lao vú bên phải và bên trái là như nhau.

Biểu hiện lâm sàng của lao vú :

  • Biểu hiện toàn thân : sốt nhẹ, mệt mỏi, ăn uống kém, sụt cân , có thể kèm hạch nách , hạch cổ .

  • Biểu hiện tại vú: thường thì bệnh nhân thấy đau vú hoặc sờ thấy khối ở vú, biểu hiện viêm tấy hoặc  áp xe vú tái đi tái lại tạo lỗ dò chảy dịch, loét da quanh vầng vú gây sẹo xơ biến dạng vú.

  • Lâm sàng có 3 dạng: dạng cục, dạng lan tỏa và dạng xơ cứng

Hình ảnh vú biến dạng do lao vú Hình ảnh lao vú Hình ảnh lao vú

  • Bệnh có thể ho khạc đàm kéo dài nếu có lao phổi đi kèm.

Cận lâm sàng chẩn đoán lao vú:

  • X-quang  phổi: phát hiện tổn thương lao phổi đi kèm, giúp củng cố chẩn đoán.

  • Siêu âm vú: xét nghiệm rẻ tiền, dễ làm, giúp mô tả tổn thương rõ hơn. Tổn thương không đặc hiệu, đa phần là chẩn đoán áp xe vú, một số ít ung thư vú và rất ít nghĩ tới lao vú. Siêu âm hướng dẫn chọc hút bằng kim nhỏ chính xác hơn.

  • Chọc hút bằng kim nhỏ (FNA vú) : FNA có giá trị chẩn đoán cao trong chẩn đoán với viêm dạng hạt, chất hoại tử bả đậu, đại bào Langhans. hình ảnh tế bào lao vú dưới kính hiển vi

  • Sinh thiết vú + giải phẩu bệnh lý : phát hiện nang lao

  • Các xét nghiệm khác : IDR, hút dịch ổ áp xe ở vú soi tìm lao, PCR lao, nuôi cấy lao…

Điều tri và theo dõi lao vú :

  • Lao vú chủ yếu điều trị bằng nội khoa: điều trị với thuốc kháng lao đáp ứng tốt. Công thức điều trị như lao phổi.

  • Điều trị ngoại khoa: chủ yếu là rạch dẫn lưu ổ áp xe, rạch xóa đường dò,bóc lấy khối u ở vú ... Đối với những trường hợp này thường để lại tổn thương sẹo xấu co rút ở vú.

hình ảnh lao vú điều trị ngoại khoa

  • Về theo dõi điều trị: Bệnh nhân tái khám mỗi tháng nếu không có diễn tiến xấu. Siêu âm lại vú mỗi 3 tháng để đánh giá, xét nghiệm lại chức năng gan nếu có biểu hiện chán ăn, ăn uống không tiêu, vàng da vàng mắt ...hình ảnh sơ xẹo do di chứng lao vú

Kết luận lao vú: Lao vú là thể lao hiếm gặp, chủ yếu gặp ở phụ nữ trẻ trong độ tuổi sinh nở, biểu hiện bệnh không đặc hiệu dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác ở vú  như  ung thư vú , abces  vú ... Bệnh có thể điều trị khỏi hoàn toàn bằng thuốc kháng lao nhưng để lại nhiều di chứng sẹo xấu co rút ở vú. Bệnh phát hiện sớm và điều trị tốt bởi các bác sĩ chuyên khoa lao sẽ giảm thiểu biến chứng này.

Bài viết gần đây

15-09-2017

Vi trùng lao rất dễ đề kháng thuốc lao. Nếu  không tuân thủ điều trị đúng cách thì hậu quả là không khỏi bệnh; tạo vòng vi trùng kháng thuốc khó chữa có nguy cơ tử vong , tạo nguồn lây kháng thuốc

17-07-2017

Lao

Lao là một bệnh do vi trùng, lây chủ yếu bằng đường hô hấp, nghĩa là do hít phải vi trùng lao vào phổi. Bệnh truyền từ người này sang người khác.Bệnh lao không có tính di truyền.

17-07-2017

Bệnh nhân tình cờ thấy xuất hiện hạch vùng cổ hoặc ở vị trí khác trên cơ thể nên đi khám và phát hiện hạch lao. Lao hạch ngoại biên là lao ngoài phổi hay gặp nhất ở người trẻ tuổi